Piece fryszerskie
Katalońskie piece fryszerskie produkowały żelazo w procesie spalania tlenku żelaza i węgla drzewnego w palenisku fryszerskim. Dwa główne czynniki techniczne, które przyczyniły się do rozwoju systemu znanego jako katalońskie piece fryszerskie, to wykładzina ścian wewnętrznych pieca w postaci żelaznych płyt i zastąpienie dmuchawy dmuchawą powietrzno – wodną (trompa dels Pirineus); ten rozwój miał miejsce pod koniec XVII w.
W ciągu pięciu lub sześciu godzin, piec fryszerski mógł wyprodukować porowatą, ciastowatą masę żelaza (kęsisko) o masie ok. 150 kg. Pracę prowadzono w sposób ciągły, tak że ogień nigdy nie wygasał, co oznacza, że typowy piec fryszerski miał wydajność ok. 600 kg żelaza dziennie.
Między XVII a XIX w. proces rozpowszechnił się w całej Europie Zachodniej, a wszyscy producenci przyjęli metodę katalońską jako skuteczny sposób na uzyskanie kowalnego żelaza. Ośrodki przemysłowe były zlokalizowane po obu strojach Pirenejów, gdyż region był bogaty w rude żelaza i węgiel drzewny.
Zmierzch pieców fryszerskich
Jaka był przyczyna porzucenia i końca katalońskich pieców fryszerskich?
Industrializacja. Ta stara technologia nie była w stanie dostosować się do rosnącego popytu i na skutek tego zaczęto je zamykać pod koniec XIX stulecia, aż nie ostał się ani jeden piec, a cała technologia poszła w zapomnienie. Piece fryszerskie zostały zastąpione wielkimi piecami i innymi procesami rafinacji.
Kolejny czynnik to niewystarczająca sieć dróg, co powodowało duże trudności w transporcie dużych ilości surowców do tego górskiego regionu, nie wspominając już o wprowadzeniu na rynek importowanego żelaza na taką skalę, że niektórzy katalońscy producenci nie robili nic innego, tylko przerabiali importowane żeliwo. Jednym z przykładów były zakłady Darnius, których działanie w 1844 r. ograniczało się w zasadzie d przerabiania importowanego żelaza, dostarczanego do portów Palamós i Roses.
